KOSTNAÐARÁÆTLANIR ÚT FRÁ GÁTLISTUM ÁSTANDSSKOÐANA Í VIÐHALDSKERFINU

Við ástandsskoðun húsa sem gerð er með viðhaldskerfinu má nú færa inn viðhaldsmagn hvers verkþáttar og reiknar viðhaldskerfið þá sjálfkrafa út kostnaðaráætlun út frá þeirri skráningu.

 

Kerfið nær þá í einingarverðin fyrir verkþáttinn og reiknar út vihaldskostnað hans út frá skráðu magni hans, leggur saman upphæðir allra verkþáttanna og bætir við umsjónarkostnaði verksins. Notandinn getur síðan skipt út verkþáttum við úrvinnsluna í viðhaldskerfinu ef t.d. á að nota annað efni en kerfið gerir ráð fyrir, bætt við og fellt niður verkþætti, breytt verðum þeirra og gert annað sem þarf til að áætlunin verði eins nákvæm og hún á að vera.

 

Skráningu ástandsskoðunar má gera með appi eða með beinni skráningu inn í kerfið.

BUNDNA LEIÐIN Í VERKÁÆTLUNUM BYGG-KERFISINS

Verkáætlunarkerfið býður upp á að setja inn bundnu leiðina (CPM) í verkáætlanir. Hún gefur góða yfirsýn yfir það hverju þarf að vera lokið til að geta byrjað á næsta verkþætti.
Þó að þetta megi lesa út úr þeirri grafisku mynd sem er í verkáætlunarkerfinu þá auðveldar notkun bundnu leiðarinnar að sjá hvað þarf að gera næst og ekki bara hvaða verkþætti þarf að vera lokið, heldur hvaða verkþáttum.

Einfalt er að sýna bundnu leiðina í áætluninni, sem stuðlar að því að strax í byrjun sé hugað að þeim þáttum sem verið er að áætla og verkið verði þannig verði unnið á sem hagkvæmasta máta og áætlunin verði rétt.

Bundna leiðin sýnir jafnframt þá verkþætti sem skipta mestu máli við að koma verki sem sýnir frávik aftur á réttan tíma.  Notkun hennar auðveldar vinnu eftirlitsaðila við að fylgjast með framgangi verksins og grípa inn í ef framvinda þess er að sýna frávik.

NÝR VALKOSTUR VIÐ GERÐ ÚTBOÐS- OG VERKSKILMÁLA

Verið var að uppfæra kafla „2.1 Útboðs- og verkskilmálar“ Í BYGG-kerfinu. Undirkafli í kaflanum með sama nafni var uppfærður og nýjum undirkafla bætt við með nafninu „Útboðs- og verkilmálar (Minni verk).

Sá kafli varð til í þeim tilgangi að auðvelda þeim sem þurfa að láta vinna minni verk í nýbyggingum, breytingar eða viðhald bygginga og vilja samt sem áður fá góð tilboð í verkið, traustan samning og vel staðið að verkinu. Of oft er nú farið af stað með illa skilgreind verk og jafnvel munnlega samninga sem enda með allt annarri niðurstöðu en stefnt var að.

Um er að ræða stytta útgáfu af fyrri útboðs- og verkskilmálum þar sem texti er styttur og útskýringar einfaldaðar. Einnig er gæðakerfi og öryggiskerfi ekki hluti af gögnunum, en gert ráð fyrir að þeim sé bætt við undir „Önnur gögn“ þar sem það á við.
Þarna er um einföldun að ræða sem við vonum að nýtist notendum BYGG-kerfisins við útboð minni verka. Þess er gætt að það sem skiptir máli sé eftir sem áður í þessari nýju útgáfu.

STAFRÆN VINNUBRÖGÐ OG STÖÐLUÐ VIÐ BYGGINGARFRAMKVÆMDIR

Byggingariðnaðurinn er ein af þeim atvinnugreinum þar sem stafræn þróun hefur verið lengi að komast á og atvinnugreinin hefur því ekki orðið fyrir sömu truflunum við þá þróun og aðrar atvinnugreinar.
Af sömu ástæðu hefur einnig verið uppi gagnrýni, á heimsvísu, á getu atvinnugreinarinnar til að auka framleiðni og skilvirkni.

En myndin er nú að breytast.  Stafræna þróunin hefur náð skriðþunga og byggingariðnaðurinn er nú ein af þeim greinum þar sem umskipti eru í hefjast af fullum þunga.

Samkvæmt 45% svarenda í byggingariðnaði í Danmörku, er stærsta áskorunin í stafrænni þróun byggingarframkvæmda að skortur er á stafrænni þekkingu í greininni.

Nú standa yfir kynslóðaskipti í greininni, þar sem eldri kynslóðir bjóða upp á þekkingu og reynslu af vinnunni á byggingarstaðnum og unga fólkið upp á þekkingu á stafrænum aðferðum og stafrænum hjálpartækjum.
Þessi yfirgangur getur valdið núningi og deilum, en ávinningurinn við það að bæta samvinnu þessara aðila og tölvuvæða byggingarstarfsemina er svo mikill, að þróunin er hröð í þá átt.

Fjárhagslegur hagur af því taka upp stafræn vinnubrögð:

Þrátt fyrir að það er bæði mikill hagur og mikil tækifæri til samvinnu með tölvuvæðingu byggingaframkvæmda, eru auknar tekjur og nýjar byggingaraðferðir ekki það áhugaverðasta að sögn greinarinnar sjálfrar.  Aðeins 9% af starfsfólki byggingaraðila telja að mikilvægasti ávinningur stafrænnar hagræðingar séu auknar tekjur.  Meðal helstu stjórnenda er þetta hlutfall nokkuð hærra eða um 16%.

Ekki er ólíklegt að hluti af skýringunni á þessu séu þær auknu kröfur sem ríki og sveitafélög hafa verið að gera á sama tíma til þeirra sem starfa í greininni og þessi þróun á sér stað.  Mikill tími og kostnaður fylgir því að mæta þessum kröfum og draga þær þannig úr ávinningi stafrænu þróunarinnar.  Greinin hefur brugðist neikvæðtt við þessum kröfum, eins og hefur gerst hér á landi undanfarin misseri, sem um leið smitar yfir á afstöðu hennar almennt til stafrænu þróunarinnar.  Þetta er miður, en er nú að breytast með því að hið opinbera hefur dregið nokkuð úr þessum kröfum og greinin er að átta sig á ávinningi stafrænu þróunarinnar.

Byggingariðnaðurinn krefst staðla

Mikill fjöldi stjórnenda gerir kröfur um staðla fyrir byggingariðnaðinn.

Þeir staðlar fjalla ekki bara um efni, verklýsingar, flokkanir og upphæðir, heldur einnig um staðla yfir, stjórnun, fjármál og áhættumat.

Til að stafræna þróunun gangi vel, er þörf á öflugu samstarfi þvert á greinar og þörf er fyrir eitt sameiginlegt staðlað tungumál fyrir þær allar.

(Stuðst að hluta til við Digitalt Barometer)

YFIRLIT YFIR VIÐHALDSKOSTNAÐ NÆSTU 20 ÁRIN

Nú má skoða yfirlit yfir árlegan viðhaldskostnað allra eigna viðkomandi næstu 20 árin í Viðhaldskerfinu, hverrar eignar og allra samtals.  Viðhaldskostnaðurinn þarf því ekki að koma neinum á óvart lengur.  Fara má inn í hvert verk beint frá yfirlitinu til frekari skoðunar og breytinga ef vilji er til þess.  

Einnig má nota þessa nýjung í kerfinu til að bera saman viðhaldsvalkosti, þ.e. hvað þeir kosti í byrjun og næstu 20 árin.                             

ENGIN BREYTING Á ÍBÚÐASKORTINUM

ENN ER SKORTUR Á ÍBÚÐUM OG VERÐUR Á NÆSTUNNI,

Á árinu 2018 var byrjað á byggingu 2525 íbúðum á landinu, sem er u.þ.b. það sem þarf til að halda í horfinu á landinu samkvæmt okkar mati hjá Hannarr ehf., í venjulegu árferði. Þetta eru 311 íbúðum færri íbúðir en árið á undan. Lokið var við 2303 íbúðir sem er 535 fleiri en árið á undan.

Fyrir þremur árum kynnti Hannarr ehf. þá niðurstöðu sína að þá vantaði um 4.000 íbúðir á landinu. Enn jókst skorturinn og var á síðasta ári orðinn meira en 6.000 íbúðir. Mat okkar hjá Hannarr ehf er að árleg þörf fyrir nýjar íbúðir á landinu séu um 2300 á ári. Fullgerðar íbúðir náðu ekki þeim fjölda fyrr en á árinu 2018 allt frá árinu 2008, þannig að skorturinn er óbreyttur þ.e. 6000 íbúðir. Ekki eru horfur á breytingu á því á þessu eða næsta ári þar sem munur á fjölda íbúða í byggingu er svipaður bæði árin 2017 og 2018 eða 4323 og 4545.

Árið 1994 voru íbúðir á landinu 96.892 og árið 2018 voru þær 140.600, samkvæmt Þjóðskrá. Hlutfall íbúða á höfuðborgarsvæðinu af heildarfjölda íbúða á landinu hefur verið nánast óbreytt frá síðustu aldamótum ca. 62%. Hlutfallið í Reykjavík hefur hins vegar lækkað á sama tíma. Hallaði á borgina um 5.000 íbúðir á síðasta ári sem hefði dugðað til að mæta uppsafnaðri þörf þá á landinu, eða hátt í það.

Þekkt er að skortur veldur verðhækkun. Reykjavíkurborg hefur í mörg ár látið bjóða í þann takmarkaða fjölda lóða sem hún hefur til úthlutunar og með litlu lóðarframboði fær hún hátt verð fyrir lóðirnar. Með litlu framboði af lóðum og þéttingu byggðar úr hófi stuðlar borgin á þann hátt að háu fasteignaverði í borginni. Fasteignaverðið í Reykjavík er með þessu að hrekja það fólk úr borginni sem vill eignast íbúð til sveirafélaga utan höfuðborgarsvæðisins þar sem boðið er upp á lægri lóðagjöld. Þetta hefur auðvitað í för með sér mikla umferð til og frá höfuðborgarsvæðinu sem þýðir að þetta fólk þarf að lengja vinnudag sinn um 1-2 klst með setu í bílum sínum og með tilheyrandi mengun og sliti á gatnakefinu á leið til borgarainnar. Þetta er örugglega ekki þeim til ánægju sem þurfa að keyra.

Reykjavíkurborg ber þannig ábyrgð á þessum fólksflótta með lóðaskorti og háu lóðaverði. Þar af leiðandi einnig á óþarfri umferð með álagi á gatnakerfi kringum borgina og mengun sem henni fylgir.

 

 

HÆTTUM AÐ SAFNA ÓNÁKVÆMUM UPPLÝSINGUM OG GERA RANGAR SPÁR

 

Þessa dagana voru að koma fram áður nefndar tölur um það hversu mikið var byggt af íbúðarhúsnæði árið 2018. Þetta er seinna en á síðasta ári, sem var seinna en árið þar á undan. Þeir sem stjórna þessum málaflokki og fjalla um hann hljóta að þurfa á því að halda að hafa aðgang að slíkum upplýsingum jafnóðum, t.d. mánaðarlega, sem ætti ekki að vera erfitt á tímum þeirrar tækni sem við lifum nú á.

Íbúðarbyggingar er ein stærsta og mannfrekasta atvinnugrein landsins og ein sú mikilvægusta í afkomu hvers íslendings. Hún er nú að auki um stundir hluti af samningum vinnumarkaðrins og hins opinbera, eins og áður hefur verið á tímabilum. Að láta hana vera á sjálfstýringu mánuðum saman, sérstaklega á slíkum tímum getur varla talist góð stjónsýsla. Ætla aðilar vinnumarkaðarins kannske að skoða útkomu ársins 2019 þann 20 apríl árið 2020, til að sjá hvernig staðið er að samkomulagi þeirra við hið opinbera ?

Skoðun á útgefnum tölum nú gefur tilefni til að tortyggja þær tölur, því miður og sýna þær að líklega er skortur íbúða meiri en þær sýna. Ef bornar eru saman útgefnar tölur yfir fullgerðar íbúðir frá aldamótum og þeim íbúðum sem byrjað var á, þá segja þær að fullgerðar íbúðir séu 2428 færri en þær sem byrjað var á (Hagstofa Íslands). Séu bornar saman tölur yfir fullfrágengnar íbúðir og breytingar á heildarfjölda íbúða á landinu, þá er munurinn 2.341 fleiri íbúðir samkvæmt heildarfjöldanum (Hagstofa Íslands og Þjóðskrá).

Engar tölur er að finna yfir íbúðir sem rifnar hafa verið eða teknar undir aðra starfsemi, sem hefði átt að sýna fleiri íbúðir fullbúnar, en ekki öfugt. Sá fjöldi hefur án efa verið umtalsverður t.d. í Reykjavík, eða a.m.k. nokkur hundruð á ári vegna þéttingar byggðar þar.

Í nýlegri samantekt Íbúðalánasjóðs (2018/2019) má lesa að 5.300 íbúðir séu þá í byggingu á höfuðborgarsvæðinu og 6.600 íbúðir alls á kjarna- og vaxtasvæðum. Tölurnar séu byggðar á upplýsingum frá SSH og SI aðallega. Þessar tölur passa illa við áður nefndar tölur eins og sést hér á undan og munar þar einhverjum þúsundum. Spurningin er í hvaða tilgangi slíkar tölur eru birtar, þar sem greinilega er lítið á þeim að byggja. Skýringin er líklega áður nefndur seinagangur í söfnun og birtingu upplýsinga og því ekki nefndum aðilum um að kenna. Þetta undirstrikar hins vegar brýna þörf á endurskoðun á öflun upplýsinganna og birtingu þeirra

Einnig má benda á að algengt hefur verið að lesa um háar tölur yfir íbúðir í byggingu sem Reykjavíkurborg hefur birt undanfarin ár, en lítið hefur bólað á.

Hættum að safna röngum upplýsingum og búa til rangar spár (hver sem tilgangur þess er), hver í sínu horni og af vangetu vegna fyrirkomulagsins, eða í einhverjum ónefndum tilgangi.

Brettum upp ermar og komum þessum málum í lag sem fyrst. Fyrr verða byggingarmálefni landsins ekki í lagi, sem er alltof sársaukafullt fyrir marga einstaklinga og alltof dýrt fyrir þjóðina í heild.

Það verður vafalaust ekki gert nema að færa ábyrgðina til eins aðila, sem hefði yfirumsjón með og bæri ábyrgð á öflun upplýsinganna og birtingu þeirra.

TÍMI TIL KOMINN AÐ VERK SÉU FRAMKVÆMD Í SAMRÆMI VIÐ SAMNING

RÉTT KOSTNAÐARÁÆTLUN, RÉTT VERKÁÆTLUN OG FRAMVINDUNNI FYLGT EFTIR,

ÞRÍR MIKILVÆGIR ÞÆTTI BYGG-KERFISNS
Með þessum línum viljum við vekja athygli á þessum mikilvægu þáttum í BYGG-kerfinu. Um er að ræða mikið notað kostnaðaráætlunarkerfi, nýtt sérhannað verkáætlunarkerfi og nýtt framvindukerfi þar sem framkvæmdum er fylgt eftir til loka þeirra og sem passar upp á að kostnaður og verktími verði sá sem samið var um.
Framvindukerfið er einfalt að skilja og einfalt að vinna enda tölvutæknin nýtt við það að fullu. Skýrslur þess segir framkvæmdaraðilanum nákvæmlega það sem hann þarf að vita, þegar hann þarf að vita það, um stöðu framkvæmdanna á hverjum tíma þannig að hann getur tekið þær ákvarðanir og gripið til þeirra aðgerða sem þarf til að fá afhent verkið á þeim tíma sem um var samið og fyrir það verð.

KOSTNAÐARÁÆTLUN RÉTT OG EINFÖLD AÐ GERA

Kostnaðaráætlanakerfi BYGG-kerfisins er eitt af mikilvægustu undirkerfum BYGG-kerfisins, sem er á netinu, gert fyrir þá sem koma að byggingum húsa á einhvern hátt.
Vinna má út frá staðlaðri kostnaðaráætlun í byrjun, ef það á við, til að átta sig á stærðargráðu viðkomandi verks og til að spara sér vinnuna í áframhaldinu. Hún er síðan aðlöguð að verkinu.
Einingarverðin eru byggð á byggingarverðskrá Hannarrs, en þeim má breyta eins og öðru í kerfinu ef notandi telur þörf á því. Langtímaniðurstaða útreiknings með verðskránni er að hún sé að meðaltali nálægt því sem kostnaðarætlun sýnir í útboðsverkum (1,7% undir) og nálægt meðaltali af hæstu og lægstu tilboðum sömu verka.

VERKÁÆTLUNARKERFI

Verkáætlunarkerfið vinnur út frá sömu flokkum og eru í byggingarverðskránni. Notandinn stofnar verkþætti, reiknar út tímalengd þeirra út frá vinnuþættinum og raðar þeim niður í samræmi við þarfir verksins og fjölda starfsmanna við verkþáttinn.
Til að auðvelda áætlanagerðina getur notandinn nýtt sér tillögur að áætlunum sem eru í kerfinu og við endurskoðun áætlunarinnar þá nær hann sér í afrit af fyrri áætlun (upphaflegri) með einfaldri skipun og uppfærir hana í samræmi við raunútkomu. Þetta sparar honum mikla vinnu
Notandinn sér í upphafi hvenær hann getur fyrst lokið verkinu miðað við þann fjölda starfsmanna sem hann áætlar að séu við verkið að jafnaði og getur fjölgað eða fækkað starfsmönnum út frá því þannig að dæmið gangi upp.
Með reglugri uppfærslu á verkáætlun má grípa inn í og leiðrétta þætti í framkvæmdinni sem eru að sýna frávik frá samþykktri áætlun.
Grafíski hluti kerfisns sýnir myndrænt framgang verksins og má skoða hann dag fyrir dag, viku fyrir viku, mánuð fyrir mánuð eða ár fyrir ár.

FRAMVINDUSKÝRSLUR

Framvinduskýrslurnar er ekki síður mikilvægur þáttur BYGG-kerfisins. Þær eru hjálpartækið til að tryggja að verklok séu á umsömdum tíma og að verkið kosti það sem samið var um.
Hvorki rétt kostnaðaráætlun eða rétt verkáætlun tryggir að umsaminn kostnaður eða umsaminn verktími standist þegar til kastanna kemur. Til að tryggja það þarf einnig að fylgjast reglulega með framkvæmdinni, bæði kostnaðarlega og tímanlega og grípa inn í ef einhver frávik koma í ljós sem skipta máli.
Framvinduskýrslurnar ná sér í upplýsingar innan úr BYGG-kerfinu og setja þær fram í yfirliti yfir stöðu verksins á hverjum tíma.  Þetta er yfirlit með upplýsingum sem eigandinn þarf á að halda til að geta tekið sínar ákvarðanir varðandi verkið og til að geta gripið inn í ef eitthvað er að fara á annan veg en samningar segja til um.

Þessar skýrslur eru gerðar reglulega af eftirlitsmanni verksins t.d. vikulega þar sem hann í byrjun gerir grein fyrir stöðu verksins í texta, á þeim tíma sem skýrslan er gerð og því sem hann hefur gert til að framvindan sé eins og samningurinn segir til um. Ekki síður að benda á ef eitthvað er að fara á annan veg og þurfi að skoða og taka nýjar ákvarðanir um.
Þarna kemur einnig fram sýn eftirlitsins á framvindu verksins í næstu framtíð.

Til stuðnings þessum niðurstöðum birtir eftirlitsmaður t.d. á einfaldan hátt bæði upphaflegu kostnaðaráætlunina og endurskoðaða kostnaðaráætlun og sama á við um verkáætlunina. Þar birtir hann einnig gátlista byggingarstjóra frá sama tíma, verkuppgjör og yfirlit yfir reikninga og greiðslur, þannig að eigandinn geti fylgst betur með og kafað dýpra í niðurstöðuna ef hann telur ástæðu til.

Hvað segja starfsmenn byggingargeirans um stafrænu þróun greinarinnar ?

Ekki vitum við til þess að könnun hafi verið gerð á því hvaða augum starfsmenn og stjórnendur byggingarmála hér á landi líti á stafrænu þróunina í greininni. Könnun hefur hins vegar verið gerð á því í Danmörku sem gæti gefið vísbendingu um niðurstöðu samskonar könnunar hér á landi væri hún gerð.

Til fróðleiks eru hér sýndar niðurstöður könnunarinnar á því hvaða þýðingu starfsmennirnir álíta að stafræn þróun hafi á kjarnastarfsemi greinarinnar og hvers konar ávinningur er af stafrænu þróuninni.

Alls svöruðu 801 einstaklingar og af þeim svöruðu 568 öllum atriðum könnunarinnar, sem gefur þá niðurstöðu að lítil óvissa sé í niðurstöðum könnunarinnar. Svarendurnir voru frá öllum stærðum fyrirtækja og unnu mismunandi störf innan þeirra. Mikill meirihluti svarenda var með 10 ára starfsreynslu í faginu eða meira, eða 79% og eru niðurstöðurnar athyglisverðari vegna þess.

Efst á lista svara starfsmanna á þýðingu stafrænnar þróunar á starfsemi greinarinnar var „Dreifing upplýsinga og þekkingar, bæði innávið og útávið“.

 

Og um ávinning af stafrænu þróuninni var efst á lista „Aukin gæði og færri mistök“.